بچه که بودیم شاید 7-8 ساله و بیشتر یکی از تفریحاتمان جمع آوری کرمهای پشمالوی رنگارنگ و زیبایی بود بنام گربه نوروزی که دم دمای بهار سرو کله شان پیدا میشد. اینها را معمولا در قوطی های کبریت نگه میداشتیم و مقداری علف هم بعنوان غذا برایشان میگذاشتیم. بعد از مدتی احتمالا بعلت نبود فضا و غذای مناسب و کافی در قوطی کبریت میمردند. گاهی هم برخی بچه ها اینها را از باغات و طبیعت جمع آوری میکردند و آنها را به قیمت یکی دو تومان میفروختند! والبته مشتری هم داشتند. احتمالا الان با تورم امروز قیمتشات تا 500 تومان هم میرسد بلکه بیشتر! یادم هست پسر همسایه مان چند عدد را در 2-3 قوطی کبریت گذاشته و در منزل نگهداشته بود. اینها شب هنگام از قوطی فرار کرده بودند و در خانه پخش شده بودند. صبح قشقرقی در خانه شان بپا شده بود و مادرش همه خانه را دنبال اینها گشت تا پیدایشان کرد و دیگر بچه ها از نگهداری گربه نوروزی در خانه قدغن شدند. (بقیه در ادامه مطلب) 

AxGiG,عکس گیگ پایگاه آپلود عکس ویژه وبلاگنویسان                                                                


وقتی در اوایل دوره دکتری مقالاتی را برای تزم بررسی میکردم در یکی از مقالات آقای ویلتشیر (Wiltshire) چشمم به کلمه گربه نوروزی افتاد. وی که سالها در نواحی جنوبی ایران به عنوان مامور دیپلماتیک دولت انگلیس ساکن بود به جمع آوری بالپولکداران یا همون پروانه ها در این نواحی پرداخت. ویلتشیر تألیفات بسیار زیادی نیز در مورد پروانه های سایر کشورهای خاورمیانه منتشر نموده است.

در آن مقاله گربه نوروزی را نام برده و گفته که این اسم بامسمایی هست که ایرانیها برایش گذاشته اند. چون نزدیک بهار و موقع نوروز ظاهر میشه. در واقع ویلتشیر این گونه پروانه را که کرم (لارو) آن گربه نوروزی نامیده میشود در سال 1952 در شیراز پیدا کرد و چون گونه جدیدی بود آن را نامگذاری کرد و چه نام جالبی: داریوش! [Chondrostega darius (Lasiocampidae)]

البته لازم هست بدونید که لارو این گونه مثل بعضی از لاروهای پروانه­ها دارای خاصیت ایجاد حساسیت در پوست انسان است که در واقع یک مکانیسم دفاعی در برابر دشمنانش هست.

در لارو پروانه ها مکانیسم های مختلفی برای دفاع در برابر دشمنان طبیعی تکامل یافته. برخی همرنگ گیاهان میزبانشان شده و لابلای گیاه مخفی میشوند و یا حتی بخشهایی از بدنشان از بخشهایی از گیاهان مثل خارها تقلید میکند. و اما خشن ترین دفاعی که دارند وجود موهای ظریف ولی خار مانندی روی بدن لارو هست که میتونند با چسبیدن به پوست یا قسمتهای حساس بدن موجب  تحریک، خارش و سوزش پوست بشن. برخی نیز دارای غدد سمی در بدن هستن و با انتقال سم از طریق این موها باعث شدیدترین نوع حساسیت میشن.

وقتی گربه نوروزی هایی که عکسشون را در بالا میبینید را توی کوه گرفتم، یک ساعتی تو دستام بودن تا از کوه پایین اومدم بعد به ظرفی منتقلشون کردم و کمی آب به دستام زدم و دستها را بهم مالیدم. این باعث شد که موهای زیادی از بدن گربه نوروزی ها که روی دستهام بودند به کف دستم بچسبند و به پوست فرو برن. بلافاصله خارش و سوزش بدی همراه با قرمزی کف دستم ایجاد شد و تا یکساعت ادامه داشت و بعد کم کم خوب شد. در این موارد توصیه میشه که چسب نواری به پوست بچسبانید و بعد اون را جدا کنید تا موهای لارو از پوست جدا بشن و این کار را چند بار تکرار کنید. بعد هم دستها را با آب و صابون کامل بشویید. گرچه تعداد زیادی از لاروهای پروانه ها خطری ندارند ولی بهتره در برخورد با لاروهای پروانه که مودار، با رنگهای روشن و زیبا هستن احتیاط کنید. اگر هم ناخودآگاه دیدید که لاروی روی پوست بدنتون حرکت میکنه اون را تحریک نکنید و با دست نگیرید بلکه به آرامی با قلم یا تکه چوبی از روی پوست دور کنید. 

پی نوشت1 : یک شک علمی در خصوص اینکه آیا لارو هایی که در عکس بالا میبینید دقیقا همین گونه (Ch. darius) یعنی پروانه ای که در این عکسه هستند یا نه وجود داره و البته هیچ کس جوابش را نمیدونه. برای برطرف شدن این شک باید همین لاروهای گربه نوروزی را پرورش داد تا به پروانه تبدیل بشن و بعد پروانه را بررسی کرد. هر کس بتونه این کار را انجام بده یا لاروهای گربه نوروزی برای من بیاره تا پرورش بدم یک جایزه پیش من داره. برای پرورش باید لاروها را در ظرفی که روی اون مثلا یه پارچه توری کشیده شده گذاشت و براشون علفهای هرز بعنوان غذا مرتب گذاشت و جاشون را هم تمیز نگه داشت تا به شفیره تبدیل بشن و بعد هم پروانه.  

AxGiG,عکس گیگ پایگاه آپلود عکس ویژه وبلاگنویسان